Cumhuriyet öncesi, kale çevresinde oluşmuş eski kentin güneyinde bağlık bahçelik bir kırsal alan görünümünde olan Çankaya Ankara’nın başkent oluşu ile birlikte 1936 yılında Ankara’nın merkez ilçesi duruma gelmiştir. 1983 yılında Ankara’nın merkez ilçesi kaldırılarak il merkezi Çankaya, Altındağ, Yenimahalle, Mamak ve Keçiören olmak üzere beş ilçeye bölünmüştür. 1984 yılında Ankara Belediyesinin Büyükşehir Belediyesine dönüşümü ve 25 Mart 1985 tarihli yerel seçimler ile birlikte Çankaya İlçe Belediyesi olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi Metropolitan alanı içerisinde yerini almıştır.
Çankaya, yerleşim yeri olarak bir parçası olduğu başkent Ankara’nın siyasal, yönetsel, sosyo-ekonomik ve kültürel kuruluşlarının en önemlilerini içinde bulunduran ilçesidir. Ülkenin en önemli yönetsel karar organlarını, çeşitli ülkelerin büyük elçiliklerini, iş ve ticaret merkezlerini, kültür ve sanat kuruluşları ile üniversitelerini barındıran bir yerleşim alanı olarak yalnızca ilçe sınırlarında yaşayanların değil başkent Ankara’nın, ülkenin hatta yabancı ülke insanlarının değişik amaçlarla uğradığı bir yerleşim yeridir. Bu anlamda Ulusal ve uluslararası düzeyde öneme sahiptir.
Batıda Yenimahalle ve Sincan, kuzeyde Altındağ, doğuda Mamak, güneyde Gölbaşı İlçesi ile çevrili olan Çankaya İlçesi coğrafi olarak kuzeyde vadi tabanı düzlükleri ve alçak şekillerden güneye doğru yüksek platolar, yamaçlar, sırtlar ve orta-yüksek platolar olarak tanımlanan jeomorfolojik bir yapıya sahiptir.
Nüfusu beş milyona yaklaşan, çok çeşitli hizmet alanlarının yoğun bir biçimde yer aldığı, sanayinin de giderek geliştiği, ülke yönetimine yön veren kararların alındığı, bir metropol kenti olan Ankara’nın en büyük ilçesi olan Çankaya’da özellikle yönetsel hizmet alanları ve tecimsel kullanım alanları yoğun olarak yer almaktadır. Ankara metropolü genelinde orta ve yüksek gelir grupları ile eğitim düzeyi yüksek olanların büyük çoğunluğu Çankaya İlçesinde yaşamaktadır. Ayrıca Ankara’nın kültürel-sanatsal etkinliklerinin büyük bir bölümü de Çankaya’da gerçekleştirilmektedir.
SOSYAL YAŞAM
İlçemiz son zamanlarda kırsal kesimden göçlerin yoğunlaşması nedeniyle hızlı bir nüfus artışına neden olmuş, yapılan imarsız gecekondulaşma neticesi dış kesimlerde düzensiz bir yapılaşma meydana gelmiştir. Bu göçün çoğunluğunu Çorum, Sivas, Yozgat, Kars, Çankırı, Erzurum ve Erzincan yörelerinin insanları teşkil etmektedir. Bu itibarla da değişik kültürlerin ve etnik yapıların bir arada bulunduğu görülmekte ise de bölgemizde bu özelliklerin şimdiye kadar bir sorun teşkil etmediği gözlenmiştir.
Nüfusun çoğu geçimini esnaflık, işçilik ve memuriyetten sağladığı gelirle idame ettirmektedir.
İlçemiz Belediye sınırları içerisinde kalan yerler imar planına uygun olarak çağdaş ve modern bir yapıya kavuşturulmuştur.
İlçemiz Çankaya’da şehir planları yapılırken depreme karşı dayanıklı yapılar kurulmaktadır. Bunun için dünyanın büyük kentlerinde görülen yüzden fazla katlı binalar İlimiz ve İlçemizde yapılmamıştır.
İlçemiz Çankaya tarım kenti değil, sanayi, ticaret ve hizmetlerin yoğunlaştığı bir kent özelliğindedir.
İlçemizde Devletin en üst düzey yöneticisinden en alt birimindeki hizmetliye kadar binlerce kişi Kamu Hizmetlerinde çalışmaktadır.
KÜLTÜR
Çağlar boyu Anadolu Medeniyetlerinin beşiği olan Ankara, Başkent olmasından sonra özellikle kültürel etkinlikleri açısından hızlı bir toplumsal gelişme ve yenileşme içerisindedir. Eski Anadolu kültüründen günümüze değin birçok uygarlığın uğrağı olan İlimizde gelenek, görenek ve kültürdeki gelişmelerin derin izlerini genellikle kırsal kesimde daha belirgin görmekteyiz.
İlin özellikle; Dikmen, Çankaya ve Gazi Osman Paşa semtlerinde eski Osmanlı mimarisinin taklidi ile başlayan akım; modern mimariye dönüşerek şimdiki çağdaş Türk mimarisinin biçim ve stiline önderlik etmiştir. Bununla birlikte Ankara Kalesindeki eski konak ve evler hemen hemen hiç bozulmadan günümüzde de yaşamaktadır.
İlimizde 30 civarında resmi ve özel müze, yeni tesisleri ile bir Milli Kütüphane, 43 halk, 1 gezici ve 1 çocuk kütüphanesi mevcuttur.
Ayrıca Ulusal ve Uluslararası kongre turizmine hitap eden çok sayıda resmi ve özel organizasyonlar kültürel faaliyetleri canlı tutmaktadır. İlimizde kültür ve sanat etkinliği gösteren 343 dernek ve vakıf faaliyette bulunmaktadır. İlimizde 418 matbaa, 32 sinema, 8 devlet tiyatrosu ile 21 özel tiyatro faaliyetlerini sürdürmektedir.
İlimiz Başkent olduktan sonra müzecilik alanında başarılı çalışmalarla adını duyurmuştur. Anadolu Medeniyetleri (Arkeoloji) ve Etnografya Müzeleri Cumhuriyetimizin ilk yıllarında kurularak, eserleri ile hızla zenginleşen müzelerimizdir.
İlimiz ve İlçemiz Cumhuriyet Döneminin kültür bileşimi ile ortaya çıkmıştır. Günümüzde Kültür ve Sanat Merkezi olan İlçemiz halkına özgü özellikleri göremeyiz. Ancak, anonim ürünler olarak gördüğümüz Çankaya Folklörü Ankara ve Anadolu Kültüründen ayrı düşünülemez.
Nüfusu bir milyona yaklaşan İlçemiz Çankaya’da yaşayanlar, uyum döneminden sonra modern ve çağdaş kent giysilerini benimsemişlerdir.
Eski Ankara Efesi giysileri olan zıvga, işlik, lorta , hırka, şal, dizlik, cimcime ve kama ile kadın giysilerinden; şalvar, patiska gömlek, salta kuşak, fes, yemeni ve tülbent, özel ve milli günlerde folklor gösterisi sırasında giyilir.
Kütüphaneler:
-Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi
-Ankara Ali Dayı Çocuk Kütüphanesi
-Ankara Hüseyin Alper Halk Kütüphanesi
-Oran Sevgi Yılı Halk Kütüphanesi
-Cebeci Halk Kütüphanesi
-Milli Kütüphane
Tiyatrolar:
Bilet Gişeleri Telefonları:
Büyük Tiyatro : 324 22 11
Küçük Tiyatro : 311 11 69
Şinasi Sahnesi : 467 17 44 - 45
Yeni Sahne : 431 38 87
Oda Tiyatrosu : 311 11 69
Balgat Mahir Canova Sahnesi : 285 09 81 / tiyatro
Altındağ Tiyatrosu : 316 59 02
Toplu Bilet Satış : 309 24 14
Ankara Sanat Tiyatrosu (AST), Çan Tiyatrosu ( Çocuk Tiyatrosu), Nüans Tiyatrosu ( Çocuk Tiyatrosu), Devlet Tiyatrolarından; Şinasi Sahnesi, Yeni Sahne, Vuruşkan Tiyatrosu, Ankara Birlik Sahnesi, M. Paşa Üner İlsever Tiyatrosu, Ali Hürol Tiyatrosu
DEVLET OPERA ve BALESİ
Atatürk Bulvarı No:50 Opera Tel: 324 22 10 (2010)